مینه استفاده نموده و معرفی آن‌ها راهنمای پژوهشگران می‌باشد را به اختصار معرفی می‌کنیم:
الف( کتب روایی:
1- “الکافی” اثر کلینی (م329ق) ایشان بخش قابل توجهی از کتاب را تحت عنوان “الحجه” به مسأله‌ی غیبت اختصاص داده است. وی این مطالعه را با تکیه بر اطلاعات مهمی در وضعیت کلی امامت، بین سال‌های (260-339 ه -/874-940م)، با تأکید خاص بر نقش سفرای امام در این دوران انجام می‌دهد. کلینی احادیثی منسوب به امامان را درباره غیبت امام دوازدهم ( ثبت می‌کند که آنها را از نویسنده‌گان قدیمی “واقفیه” و “امامیه” گرفته است. گذشته از اینها وکلای امام دوازدهم ( مأخذ اصلی اطلاعات وی در زمینه‌ی فعالیت‌های مخفی امامیه بوده‌اند. که با توجه به معتبر بودن این سند شیعی ما بسیاری از روایات را از این منبع گرفته‌ایم و به روایات این کتاب ارجاع داده‌ایم. به ‌خصوص در فصل سوم بخش اثبات ادعای اثناعشریه، احادیث امامان دوازده‌گانه، احادیث خالی نبودن زمین از حجت و…

2- “الغیبه” اثر نعمانی (م360ق) ایشان این کتاب را پس از رحلت امام یازدهم( در سال(260ه‍) که در جامعه‌ی امامیه ‌هاله‌ای از حیرت و شگفتی به وجود آمده بود نوشت. وی کوشید، تا ضرورت غیبت امام دوازدهم( را با روایت احادیثی از پیامبر( و ائمه( که غیبت آن بزرگوار را پیش‌بینی نموده‌اند، اثبات نمایند. ایشان اکثر اطلاعات خود را از نویسنده‌گان قدیمی که در این‌باره کتاب نوشته‌اند، بدون در نظر گرفتن دیدگاه‌های عقیدتی ایشان کسب نمودند. سهم ارزنده نعمانی در این است که، پس از مسعودی (م345ق) نخستین کسی بود که تفسیر احادیث منسوب به ائمه( در موضوع غیبت را از کلینی گردآوری نمودند که ابعاد تفسیر ایشان اساس آثار بعدی امامیه در این موضوع قرار گرفت. این کتاب شامل 26 باب می‌باشد و از باب نهم تا آخر، به مباحث مختلفی در خصوص امام مهدی( پرداخته و در هر فصل، روایت‌های متناسب را به تفصیل ذکر نموده است. ایشان در ابتدا حدیث‌های مربوط به غیبت و سختی‌ها و مشقّات دوره‌ی غیبت و نابسامانی‌های آن دوره و آن‌گاه، حدیث‌های مرتبط با ویژگی‌های حضرت(، مانند رفتار آن حضرت(، نام مادر وی، آیات نازل شده درباره‌ی ایشان را ذکر کرده است و سپس حدیث‌های نشانه‌های ظهور و نابسامانی‌های پیش از زمان خروج سفیانی، وضعیت شیعه هنگام ظهور حضرت(، سن حضرت( هنگام ظهور و نیز مدت حکومت ایشان و دیگر موضوعات مرتبط را عنوان نموده است. اما نویسنده در این اثر اخبار و نقل‌هایی که حکایت از دیدار با حضرت مهدی( دارد را ذکر ننموده که این گونه حدیث‌ها در کتاب‌های “کمال الدین” شیخ صدوق و “الغیبه” شیخ طوسی فراوان یافت می‌شود. که ما نیز در بخش روایات ائمه( در باب پیش‌گویی غیبت حضرت مهدی( و همچنین در قسمت‌های اثبات امامت حضرت(، از این کتاب بهره برده‌ایم.
3- “کمال الدین و تمام النعمه” اثر محمد بن علی بن بابویه، معروف به صدوق (م 386ق). این کتاب یک دائره المعارف روایی است با دسته‌بندی مناسب پیرامون موضوعات مربوط به امام دوازدهم(. این اثر بر مآخذ اصلی شیعه که قبل از سال (260ه‍) گردآوری شده تکیه دارد. کمال الدین که آن را”اکمال الدین” نیز می‌گویند به دو بخش اصلی تقسیم شده است: در بخش اول، مؤلف پس از بیان بحثی در رابطه را امامت و عصمت به ادعای بعضی از گروه‌ها در رابطه با غیبت پرداخته است. صدوق پس از عنوان این گروه‌ها با ذکر حدیث‌هایی، ادعای آن‌ها را مردود دانسته و آن‌گاه به پاره‌ای از اشکالات در باب غیبت حضرت پرداخته و بدان‌ها پاسخ داده است. در ادامه‌ی همین بخش، حدیث‌هایی در مورد غیبت انبیای گذشته ذکر نموده و آن‌گاه روایت‌هایی را که بر غیبت امام مهدی( دلالت دارند را عنوان کرده است. ایشان بخش دوم را نیز با روایت‌هایی درباره‌ی قائم( آغاز نموده و به مباحثی درباره‌ی امامت آن حضرت، ولادت، دلایل غیبت، افرادی که وی را دیده‌اند، توقیعات صادر شده از سوی ایشان، مسأله‌ی انتظار فرج و نشانه‌های ظهور پرداخته و در هر قسمت حدیث‌هایی را ذکر نموده است. با توجه به ارزشمند بودن این اثر و گستردگی مطالب هرچند که در بخش‌های مختلف از این منبع بهره برده‌ایم، اما در فصل سوم، در معرفی انشعابات و همچنین در اثبات گروه اثناعشریه ارجاعات فراوانی را به این کتاب داشته‌ایم.
4- “کتاب الغیبه” اثر شیخ طوسی( (م460ه) امتیاز این کتاب بر سایر کتاب روایی این است که شیخ طوسی(، هم با استفاده از احادیث و هم با استدلال عقلی ثابت می‌کند که امام دوازدهم( مهدی قائم است که در پرده‌ی غیبت به‌ سر می‌برد. ایشان ادعای دیگر گروه‌های شیعه که سایر امامان یا فرزندان ایشان را قائم می‌دانستند، رد می‌کند. این اثر گرانبها در هشت فصل تنظیم شده است: فصل یکم آن با عنوان “بحثی در غیبت” می‌باشد و آخرین فصل آن نیز تحت عنوان “ذکر بعضی از صفات و سیرت آن حضرت” است. با توجه به امتیاز این کتاب بر سایر کتب، بیشترین ارجاع را به این منبع داشته‌ایم، هم در بخش روایات و هم در فصل سوم در معرفی انشعابات و نیز تکیه‌ی اصلی ما در قسمت نقد انشعابات در فصل سوم بر این منبع بوده، هر چند که از منابع دیگری هم در کنار این منبع بهره ‌برده‌ایم.
ب) کتب رجالی
آثار شیخ طوسی موسوم به “الفهرست” و “الرجال” دو کتاب از چهار کتاب اصلی امامیه در رجال است. وی اسناد مختلفی را که موثق هستند یادآور شده، و خواننده را قادر می‌سازد تا روابط بین علمای امامیه و وکلای آن حضرت را در روزگار غیبت صغری کشف کند.
ج) فرقه شناسی
1- “فرق‌الشیعه”: ابومحمدحسن‌بن‌موسی نوبختی(م310ق) این کتاب یکی از منابع اصلی شناخت فرقه‌های شیعی می‌باشد. ملل و نحل نگاران پس از نوبختی در بیان تعداد و کثرت نمایی فرقه‌های شیعی پا را فراتر از وی نگذاشته‌اند، بلکه کمتر از او نیز شمارش نموده‌اند، محور انشعاب فرق شیعی در این اثر، موضوع امامت و رهبری و اختلاف دیدگاه گروه‌های شیعی در مصادیق و شرایط امامت است. درست است که وی یکی ازمتکلمان بزرگ شیعه امامیه قلمداد شده و محور افتراق و انشعاب گروه‌های شیعه را بر اساس انشعاب از امامت امامان دوازده‌گانه شیعی قرار داده، اما بی‌طرفی او در بیان اختلافات دیگر دسته‌های شیعی کاملاً مشهود است. این متکلم بزرگ شیعی، به طور گسترده انشعابات و انحرافات فرقه‌های مختلف شیعی را پس از شهادت هریک از امامان و از جمله امام حسن عسکری( گزارش نموده است، که ما در معرفی این انشعابات در فصل سوم ارجاعات فراوانی را به این منبع داشته‌ایم.
2- “المقالات و الفرق” اثر سعد بن عبدالله ابن خلف الاشعری القمی(م301ق) اثر حاضرتفاوت ماهوی و شکلی قابل توجهی با”فرق الشیعه” نوبختی ندارد وحتی برخی به خاطر تشابه زیاد با کتاب فرق الشیعه، آن را با این کتاب یکی تلقی کرده‌اند. نویسنده که گویا گرایش حدیثی او بر گرایش کلامی غالب است، همانند نوبختی به فرقه‌های انشعابی شیعیان بعد از در گذشت هریک از امامان شیعه می پردازد و این شیوه را تا شهادت امام حسن عسکری ( ادامه داده که تعداد این فرقه‌ها را بعد از شهادت حضرت عسکری ( را 15 گروه دانسته، که ما در فصل سوم علاوه بر کتاب مذکور از این کتاب نیز بهره‌برده‌ایم. هرچند که بسیاری از اطلاعات این دو منبع شبیه به هم بوده و فقط در الفاظ با هم تفاوت‌هایی داشته‌اند. لازم به ذکر است فرق الشیعه و المقالات والفرق توسط دکتر محمد جواد مشکور ترجمه شده‌اند.
3- “الملل والنحل” اثر محمد بن عبدالکریم شهرستانی(م548ق) این اثر مشهورترین کتابی است که در زمینه‌ی علم فرقه‌شناسی نگاشته شده و نویسنده درآن به طور گسترده به ارائه اطلاعات در باره‌ی فرقه‌های اسلامی پرداخته و حجم بیشتری از گزارش‌های خود را به تاریخ و عقاید فرقه‌های شیعی اختصاص داده که این منبع تکمیل کننده‌ی اطلاعات ما در فصل سوم در باب معرفی انشعابات بوده است.
1.8 سازماندهی تحقیق:
این پژوهش بر اساس مطالعات انجام شده در چهار فصل تنظیم شده است:
– فصل اول: این فصل با عنوان “مقدمه و کلیّات” که در مقدمه به تبیین و طرح مسأله و پیشینه و سؤالات و فرضیه، اهداف و ضرورت و… پرداخته شده و کلیات به بازتبیین مفاهیم مقدماتی (شیعه و تشیّع، مهدی و مهدویّت، غیبت، فرقه، انشعاب) و بازنمایی اندیشه‌ی منجی موعود در اسلام، آغاز فرقه‌گرایی در اسلام و زمینه‌ها و عوامل فرقه‌گرایی در اسلام اختصاص دارد. این فصل جزء فصول زمینه‌ای می‌باشد و در پاسخ به یکی از سؤالات فرعی.
– فصل دوم: این فصل با عنوان “زمانه شناسی روزگار غیبت صغرا