فسفاته میباشد. برخی از آلیاژها، محصولات PVC و دانههای رنگ نیز دارای کادمیوم هستند. جدول (1-2) برخی از منابع اصلی تولید کننده فلزات سنگین را نشان میدهد (Newman MC, 1991, Jarup, 2003).
اکثر قریب به اتفاق واحدهای تولید کننده فاضلاب صنعتی آلوده به فلزات سنگین فاقد سیستمهای تصفیه هستند و روزانه مقادیر فراوانی فاضلاب صنعتی را وارد محیط زیست یا شبکه فاضلاب شهری مینماید که باعث آلودگی منابع آبی میشوند. در مواردی نیز که فاضلاب صنعتی تصفیه میشوند دفع و دفن لجن تولید شده مشکل بزرگی است که میتواند از طریق گیاهان، جذب و وارد چرخه غذایی شود. بنابراین حذف فلزات سنگین میبایستی در خصوص لجن تصفیه خانههای فاضلاب نیز انجام گیرد(Grommen and Verstraete, 2002, Beltran Heredia and Sanchez Martin, 2009)
جدول 1-2. مهمترین صنایع تولید کننده فاضلاب حاوی فلز سنگین
فلز سنگینصنایع تولید کننده فلز سنگینارسنیکمتالوژی، شیشه، سرامیک، دباغی، رنگ، آفتکش، مواد آتشبازی، شویندهها، داروسازی و نیروگاه ذغالسوزآلومینیوم تولید آلومینیوم از بوکسیت، قطعات آلومینیومی و کندهکاری با اسید اورانیومنیروگاه‌های اتمی و تولید پلوتونیومآهن معادن، صنایع شیمیایی، رنگ و رنگدانه، صنایع فلزی بسته بندی (قوطی)، شستشوی قطعات با اسید و تولید تیتانباریم متالوژی، شیشه، سرامیک، رنگ، لاستیک و موادمنفجرهمرکبجیوه کلروآلکالی، الکتریکی، مواد منفجره، عکاسی، آفت کش، رنگ و داروسازیروی ورق گالوانیزه، برنج، پوشش دهی، رنگدانه کاغذ روزنامه، پرداخت فلزات و معدنسرب انباره‌‌های باطری، رنگدانه، بنزین، عکاسی، کبریت، مواد منفجره و پیچ و مهرهطلاجواهرسازی، آلیاژها، الکترونیک، ابزار فضایی و شیشه‌‌های رنگیقلعپوشش دهی، سیم قلع، مفرغ، برنز، برخی آلیاژها و آمالگام دندانپزشکیکادمیمآلیاژها، سرامیک، رنگدانه، آبکاری، معدن، باطری، پایدار کننده پلاستیک، تلویزیون و قارچ کش کبالت نمک‌های کبالت، آبکاری، سرامیک، کاتالیست، فیلامنت لامپ، شیشه و رنگکروم (VI)
پوشش دهی و آبکاری (بویژه قطعات اتومبیل) آب خنک کن، مرکب و رنگ‌های صنعتی، پرداخت سطوح، مواد محافظ، رنگدانه و کنده کاری با اسیدکروم (III)
دباغی چرم و پوست، شیشه، سرامیک، عکاسی، رنگدانه، رنگ‌های نساجی، پوشش دهی، زباله سوز و تولید تیتانمس
پرداخت قطعات مسی و برنجی، جواهرسازی، معادن مس، کاغذسازی، تولید سیلیکون، صنایع فلزی و ریختهگری، کود‌های شیمیایی و پالایش نفتمنگنزآلیاژ‌های فولادی، باطری‌‌های خشک، شیشه، مرکب، رنگ، کود‌های شیمیایی، کبریت و سرامیکمولیبدن
معدن، چدن وفولاد، رنگدانه مرکب چاپ، کاتالیست، رنگ و سرامیک، قطعات موشک و هواپیما و بدنه راکتور نیکل
پوششدهی و آبکاری، فولاد و ریختهگری، موتور اتومبیل وهواپیما، چاپ، پرداخت فلزات، رنگ تولید سولفات نیکل و شستشوی دیگ بخاروانادیم رنگدانه، فولاد‌های آلیاژی و کاتالیست 8-1 کادمیوم
کادمیوم عنصری فلزی نرم و به رنگ سفید مایل به آبی است. این عنصر به عنوان محصول فرعی از تصفیه روی بدست میآید و بیشتر خصوصیات آن شبیه روی است. کادمیوم و ترکیبات آن بسیار سمی میباشند. بطور طبیعی سالیانه حدود 25000 تن کادمیوم وارد محیط زیست میشود. حدود نیمی از این کادمیوم از طریق هوازدگی سنگها وارد رودخانهها میشوند. آتش سوزی جنگلها، آتش نشانها، فعالیتهای بشری مانند پسماندهای صنعتی و کودهای فسفاته از منابع مهم منتشرکننده کادمیوم هستند. بیشتر کادمیوم ورودی به آبهای شیرین، ممکن است به سرعت جذب مواد معلق شده و در اکوسیستمهای آبی منتشر شوند. رسوبات دریاچهها و رودخانهها، حاوی 9/0-2/0 و آبهای شیرین حاوی کمتر از 1/0 میلی گرم در لیتر کادمیوم است. کادمیوم جذب شده در رسوبات و یا محلول در آب، میتواند وارد زنجیره غذایی شود. مسمومیت موجودات آبزی با کادمیوم، به عوامل دیگری نیز بستگی دارد، مثلاً کلسیم موجود در آب، اثرات سمی کادمیوم را کاهش میدهد.
این عنصر پس از وارد شدن به بدن، نهایتا در کلیه تجمع مییابد از عوارض نامطلوب حضور آن در بدن میتوان به اسهال، شکم درد، استفراغ شدید، شکستگی استخوان و ناهنجاری خاص اسکلتی (بیماری itai – itai)، آسیب به سیستم عصبی مرکزی، آسیب به سیستم ایمنی، ناهنجاریهای روانی و آسیب احتمالی به DNA و سرطان اشاره نمود . حداکثر غلظت مجاز کادمیوم در آب آشامیدنی، بر مبنای متوسط مصرف روزانه آب آشامیدنی معادل با 5/2 لیتر برای انسان به وزن 70 کیلوگرم mg/lit 0/005 میباشد. حلالیت کادمیوم در آب، تحت تاثیر عواملی نظیر نوع ترکیبات و pH آب است. غلظت بیش از چند میکروگرم در لیتر کادمیوم، احتمالاً ناشی از تخلیه فاضلاب آلوده به کادمیوم میباشد غلظت کادمیوم در آب دریا در لایههای سطحی 10-3 نانوگرم در لیتر، در قسمتهای عمیق تا 3500 نانوگرم در لیتر، در آبهای شیرین 1/0 میکروگرم در لیتر و در مناطق آلوده 230 میکروگرم در لیتر میباشد و عموماً به صورت ترکیب آنیونی دیده میشود.(Godt et al., 2006, Bernard, 2008).
9-1 حذف فلزات سنگین از محیطزیست
فاضلابهای صنعتی تصفیه نشده بخصوص فاضلابهای صنعتی حاوی فلزات سنگین، یکی از مهمترین آلاینده‌های زیست محیطی به شمار می‌روند(Rani 2003). مهمترین خطر ورود فاضلابهای حاوی فلز به آبهای جاری، انهدام زندگی آبزیان است. این مسئله حتی با غلظتهای خیلی کم فلزات می‌تواند اتفاق بیافتد. فلزات سنگین نه تنها آبهای قابل مصرف انسان و موجودات را به شدت آلوده می‌سازند، بلکه موجب آلودگی شدید خاک و زمینهای زراعی نیز میشوند(Jarup, 2003, Godt et al., 2006). بنابراین برای جلوگیری از اثرات زیانبار زیستمحیطی و بهداشتی، تصفیه این گونه پسابها قبل از تخلیه به محیطزیست ضروری است. روشهای مختلفی برای زدودن فلزات سنگین بخصوص از پسماندها توسعهیافتهاست که به طور عمده شامل روشهای فیزیکوشیمیایی و زیستی میباشند.
1-9-1 روشهای فیزیکوشیمیائی
1-1-9-1 روش اسمز معکوس37
این روش بر اساس ایجاد فشار کافی بر روی یک غشاء نیمه تراوا و عبور آب خالص از میان این غشاء در خلاف فشار اسمزی طبیعی میباشد. با این شیوه در صدی از آب به همراه املاح موجود در آن از خارج غشاء به پساب هدایت میشود. از معایب این روش هزینه زیاد آن و همچنین خطر آلوده شدن غشاها با باکتری‌ها میباشد.
2-1-9-1 روش دیالیز الکتریکی38
در این فرایند ترکیبات یونی (فلزات سنگین) با استفاده از غشای انتخابی نیمه تراوا جدا میگردند. استفاده از پتانسیل الکتریکی بین دو الکترود موجب حرکت کاتیونها و آنیونها به سمت الکترودهای مربوطه میشوند.از معایب این فرایند، تشکیل هیدروکسید فلزی است که موجب گرفتگی و مسدود شدن غشا میگردد.
3-1-9-1 روش اولترا فیلتراسیون39

  • 2